กระบวนการสร้างสันติภาพ

 Live วิดีโอ พอดแคสต์
 ประจำเดือนพฤษภาคม 2569
Blue talk by โซรยา จามจุรี
EP 16 ประเด็นมุมมองนักวิชาการต่อการสร้างสันติภาพชายแดนใต้

44 องค์กรภาคประชาสังคมและภาควิชาการร่วมจัดมหกรรมสันติภาพฯ เรียกร้องรัฐบาลแสดงเจตจำนงสานต่อการพูดคุยเพื่อสันติภาพ

เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2568 ที่ผ่านมา ณ บักกะห์แลนด์ ฟาร์ม แอนด์ รีสอร์ท ต.ดอนรัก อ.หนองจิก จ.ปัตตานี สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับ เครือข่ายภาคประชาสังคมและภาควิชาการ 44 องค์กรเครือข่าย ร่วมกันจัดงานมหกรรมสันติภาพปาตานี/ชายแดนใต้ 2568 (Patani Peace Festival 2025) ภายใต้สโลแกน “หนึ่งเดียวเพื่อสันติภาพ” Solidarity for Peace หรือ Bersatu untuk Damai 

โดยการจัดมหกรรมในครั้งนี้เพื่อแสดงพลังร่วมกันนำเสนอทิศทางการสร้างสันติภาพที่ประชาชนต้องการ และให้ภาครัฐบาลได้แสดงเจตจำนงทางการเมืองที่แน่วแน่ นำพากระบวนการสันติภาพนี้ไปสู่จุดมุ่งหมายที่ทุกฝ่ายมีทางออกในการดำรงอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข โดยมีผู้เข้าร่วมงานกว่า 1,000 คน

ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี ประธานหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาความขัดแย้งและสันติศึกษา สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และผู้อำนวยการศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ ในฐานะประธานจัดงานฯ กลาวว่า การจัดงานมหกรรมสันติภาพในครั้งนี้เพื่อทบทวนกระบวนการสันติภาพในรอบ 12 ปีที่ผ่านมา และค้นหาโอกาสใหม่ๆ ในการที่จะให้กระบวนการพูดคุยสันติภาพมีความก้าวหน้า ในขณะที่รัฐบาลยังไม่ได้ประกาศออกมาอย่างชัดเจนว่าจะเดินหน้ากระบวนการพูดคุยไปในทิศทางใด แต่ทว่าภาคประชาสังคมและภาควิชาการจัดงานนี้ขึ้นมาเพื่อยืนยันว่าประชาชนต้องการสันติภาพ และต้องการให้รัฐบาลสานต่อกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติภาพสันติสุขในพื้นที่ปาตานี/ชายแดนใต้

นายแวรอมลี แวบูละ นายกสมาคมร่วมสร้างชุมชนศรัทธา กัมปงตักวา และนายกสมาคมเพื่อสันติภาพภาคประชาชน ในฐานะรองประธานจัดงานฯ และตัวแทนองค์กรเครือข่ายที่ร่วมจัดงานได้ร่วมกันอ่านจดหมายเปิดผนึกถึงนายกรัฐมนตรี ซึ่งระบุว่า มีความกังวล หลังจากที่ภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ประกาศแนวนโยบายทบทวนการบริหารจัดการกับปัญหาความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้

รวมถึงประเด็นการพิจารณาตั้งคณะเจรจาเพื่อสันติภาพ ซึ่งยังไม่มีความชัดเจนในแนวนโยบายการเจรจาสันติภาพ จึงมีข้อเรียกร้องสำคัญ อาทิ

▪ ขอให้นายกรัฐมนตรีแสดงเจตจำนงที่ชัดเจนว่าจะสานต่อกระบวนการพูดคุยสันติภาพ

ให้ภาคประชาสังคมได้จัดเวทีปรึกษาหารือสาธารณะ เพื่อหาทางออกทางการเมือง

▪ ขอให้รัฐบาลและฝ่ายขบวนการตระหนักถึงความรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อพลเรือนและผู้บริสุทธิ์ โดยให้มีการยกเลิกกฎอัยการศึกและยุติการใช้ความรุนแรง

▪ ขอให้รัฐบาลพิจารณาจัดโครงสร้างความสัมพันธ์ใหม่ระหว่างรัฐกับประชาชนในพื้นที่ชายแดนใต้ให้มีความรู้สึกเป็นเจ้าของอย่างแท้จริง

▪ ขอให้รัฐบาลดำเนินนโยบายสันติภาพตามวิถีทางประชาธิปไตย ที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญไทย หมวด 3 ว่าด้วยสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย

นอกจากนี้ ภายในงานยังมีการกล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง บทบาทของภาคประชาชนในการหนุนเสริมการสร้างสันติภาพ โดย Cikgu MOHD AZMI BIN ABD HAMID ประธานสภาที่ปรึกษาองค์กรอิสลามแห่งมาเลเซีย (Malaysian Consultative Council of Islamic Organisation : MAPIM) แปลเป็นภาษาไทยโดย คุณตูแวดานียา มือรีงิง ผู้สื่อข่าวทีวี 3 มาเลเชียประจำประเทศไทย

โดยช่วงบ่ายยังมีวงเสวนา เรื่อง “ทางแพร่งของการสร้างสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี:ถอดบทเรียนสันติภาพสากลหรือสันติภาพแบบไทย (66/23)” วิทยากรโดย

1. ดร.พลเทพ ธนโกเศศ ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านความมั่นคงระหว่างประเทศ สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ

2. ศ.ดร.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

3. ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี ผู้อำนวยการศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ และอาจารย์ประจำสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

4. ดร.รุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช อาจารย์ประจำสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

5. คุณอาเต็ฟ โซ๊ะโก ประธาน The Patani

6. คุณตูแวดานียา มือรีงิง ผู้สื่อข่าวทีวี 3 มาเลเชียประจำประเทศไทย

7. คุณอัญชนา หีมมิหน๊ะ นายกสมาคมด้วยใจเพื่อการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม

ดำเนินรายการโดย ผศ.ดร.สมัชชา นิลปัทม์ รองผู้อำนวยการศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (DSW) และคุณตูแวดานียา ตูแวแมแง เลขาธิการสมาคมเพื่อสันติภาพภาคประชาชน (APP) 

ทั้งนี้ ช่วงท้ายของมหกรรมสันติภาพมีการขมวดประเด็นว่าด้วยทิศทางขบวนสันติภาพชายภาคประชาชนชายแดนใต้/ปาตานี โดย คุณจำนงค์ จิตรนิรัตน์ นักพัฒนาเอกชน ผ่านมุมมองจากคนทำงานพัฒนาที่อาศัยอยู่นอกพื้นที่ชายแดนใต้ด้วย

กล่าวปิดงาน โดย คุณอิมรอน ซาเหาะ ตัวแทนสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, อุปนายกสมาคมเพื่อสันติภาพภาคประชาชน (Gerakan Damai Rakyat : GDR) และประธานกลุ่มงานสิทธิพลเมืองและประชาธิปไตย คณะกรรมการบริหารสภาประชาสังคมชายแดนใต้

บทความวิจัยพิเศษ

สองทศวรรษแห่งความขัดแย้งและกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี; มุมมองเหตุการณ์ ประเด็นความยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน

โดย ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี และ อัญชนา หีมมิหน๊ะ

สถานการณ์ความขัดแย้งและความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน แต่ถ้านับเหตุการณ์ในยุคสมัยปัจจุบันเหตุการณ์บังเกิดขึ้นตั้งแต่ 4 มกราคม 2547 จนถึงสิ้นเดือนธันวาคม  2566 ที่ผ่านมา นับเป็นเวลา 20 ปีเต็มแล้ว ในระหว่างห้วงเวลาที่ผ่านมาเหตุการณ์แปรผันไปหลายอย่างโดยที่เหตุการณ์ความขัดแย้งยังไม่ยุติลงเลย ณ บัดนี้ นับได้ว่าเป็นเหตุการณ์ความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นเหตุการณ์ที่กินเวลายาวนานที่สุดในประเทศไทยแม้จะเปรียบเทียบได้กับสงครามประชาชนระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) กับรัฐบาลไทยซึ่งในเหตุการณ์ดังกล่าวก็ใช้เวลาถึง 18 ปี ในระหว่าง 2508-2526 กว่าจะสิ้นสุดลง แต่เหตุการณ์ภาคใต้ใช้เวลานานกว่าและยังถือว่าไม่ยุติลงแม้จะมีความริเริ่มกระบวนการสันติภาพแล้ว

บทความนี้เป็นการสรุปและวิเคราะห์ปัญหาที่สำคัญในเรื่องเหตุการณ์ในพื้นที่ในรอบ 20 ปีซึ่งเนื้อหาจะรวมถึงกระบวนการสันติภาพและประเด็นในเรื่องความยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน

สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ขอเชิญผู้สนใจสมัครเข้าร่วมโครงการวงเวียนวิจัย ครั้งที่ 8 การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อเป็นห้องทดลองปฏิบัติการด้านศิลปะและงานสร้างสรรค์เพื่อสันติภาพ หัวข้อเรื่อง “การเสริมสร้างกระบวนการสร้างสันติภาพในจังหวัดชายแดนภาคใต้ด้วยความริเริ่มสร้างสรรค์และแนวคิดศิลปะ”

วันที่ 12 พฤษภาคม 2565 เวลา 9.30 - 15.00 น. ณ ห้องประชุมศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี วิทยากรโดย Hannes Schilling จาก Film University, Berlin and Institute for Peace Studies, Prince of Songkla University

รับสมัครผู้สนใจเข้าร่วมที่มีความคิดสร้างสรรค์และแรงบันดาลใจศิลปะในทุกด้าน จำนวนที่นั่งจำกัด (การประชุมในสถานที่และ/หรือออนไลน์) ส่งข้อมูลแจ้งสมัครเข้าร่วมโครงการได้ที่ Inbox แฟนเพจ CSCD - PSU Pattani หรืออีเมล์ [email protected] ตั้งแต่บัดนี้ไปจนถึงวันที่ 10 พ.ค. 2565

 

วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2565 Assistant Professor Dr.Renard Sexton, อาจารย์ประจำ Department of Political Science, Emory University ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้เดินทางมาพบปะหารือกับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กุสุมา กูใหญ่ รองผู้อำนวยการสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี ประธานหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาความขัดแย้งและสันติศึกษา สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และผู้อำนวยการศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ พร้อมคณะทำงานฐานข้อมูลชายแดนใต้และนักศึกษาฝึกงานจากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เพื่อหารือแนวทางความร่วมมือด้านการวิจัยและวิชาการด้านความขัดแย้งและสันติภาพ ณ สำนักงานสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

 

Patani NOTES รายงานข่าว : ท่ามกลางปัญหาการระบาดของโควิดและกระบวนการที่ชะงักงัน องค์กรวิชาการและการศึกษาของไทยและมาเลเซีย ได้พยายามกระตุ้นความสนใจในกระบวนการสันติภาพภาคใต้ ด้วยการจัดเสวนาเมื่อปลายเดือนเม.ย.ที่ผ่านมา ภายใต้หัวข้อที่พวกเขาเรียกความขัดแย้งในภาคใต้ว่า “ความขัดแย้งที่ถูกลืม” หลังการเสวนา พวกเขาเรียกร้องให้มีการสานต่อกระบวนการสันติภาพโดยทันทีแม้ว่าจะมีการระบาดของโควิดก็ตาม

Bait Al-Amanah หน่วยงานวิจัยของมาเลเซีย กับ Nahel Endowment for Peace องค์กรในเครือที่ทำงานด้านสันติภาพ และ People’s College หรือวิทยาลัยประชาชนที่ทำงานด้านให้การศึกษาแก่ประชาชนทั่วไปในพื้นที่สามจังหวัดภาคใต้ ร่วมกันจัดเสวนาวิชาการในหัวข้อ Southern Thailand: Prospect for Peace in a Forgotten Conflict ทางช่องทางออนไลน์เมื่อวันที่ 29 เม.ย. ที่ผ่านมา ซึ่งนักวิชาการที่เป็นที่รู้จักกันดีว่าติดตามเรื่องความขัดแย้งในภาคใต้ของไทยต่างเข้าร่วม และพวกเขาเห็นว่า กระบวนการสันติภาพภาคใต้ของไทยล่าช้าถ้าจะให้เดินหน้าต่อได้ต้องรีบสานต่อ

ใบแจ้งข่าวของ Bait Al-Amanah กับ Nahel Endowment for Peace และวิทยาลัยประชาชนเสนอให้มีการดึงให้ฝ่ายต่างๆ ในพื้นที่เข้าไปมีส่วนร่วม รวมทั้งตอกย้ำเจตนารมณ์ทางการเมืองของผู้มีส่วนสำคัญในกระบวนการสันติภาพนี้

นักวิชาการที่ร่วมวงคุย ได้ถกเถียงปัญหาที่ทำให้กระบวนการสันติภาพสำหรับสามจังหวัดภาคใต้ของไทยชะงักว่า ส่วนหนึ่งเพราะการระบาดของโรคโควิด  แต่เห็นว่ายังมีปัจจัยมากกว่านั้น ศ.ดร.ดันแคน แมคคาร์โก ผู้อำนวยการสถาบัน Nordic Institute of Asian Studies เห็นว่า กระบวนการพูดคุยระหว่างไทยและบีอาร์เอ็น รวมถึงการกระจายอำนาจ ไม่เพียงแต่ชะงัก แต่ว่าถอยหลังอีกด้วย

ใบแถลงข่าวกล่าวถึงสถานการณ์เวลานี้ว่า แม้จะดูสงบ แต่ปัญหาแท้จริงไม่ได้รับการแก้ไข ปัญหาที่ ศ.ดร.แมคคาร์โกบอกว่า เป็นปัญหาการเมืองที่ต้องการวิธีการทางการเมืองเข้ารับมือ

ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี อาจารย์ประจำสถาบันสันติศึกษา และผู้อำนวยการดีพเซาท์วอชเปิดเผยในวงเสวนาว่า จากการสำรวจความเห็นพบว่า ผู้คนร่วม 70% ในพื้นที่รู้สึกว่าสถานการณ์ในพื้นที่สามจังหวัดภาคใต้ยังคงย่ำอยู่ที่เดิม แม้ว่าจำนวนครั้งของเหตการณ์ความรุนแรงจะลดลงก็ตาม คาดว่า การที่ไม่มีการพูดคุยในกระบวนการสันติภาพที่จะดึงความสนใจและการมีส่วนร่วมของประชาชนทั่วไปได้นั้น ทำให้เกิดความรู้สึกดังกล่าว

ส่วน ดร.รุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช นักวิชาการอิสระที่ศึกษาเรื่องความขัดแย้งในสามจังหวัดภาคใต้ รวมทั้ง ศ.ดร.กามารูลนิซาม อับดุลเลาะฮฺ มหาวิทยาลัยอูตารามาเลเซีย ต่างพูดถึงความจำเป็นในอันที่จะต้องกระตุ้นให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วม รุ่งรวี เห็นว่า นักวิชาการควรช่วยส่งเสียงให้กับคนในพื้นที่ เช่นด้วยการทำโพลเกี่ยวกับสันติภาพ ส่วน ศ.ดร.กามารูลนิซาม เห็นว่า ควรจะให้บทบาทภาคประชาสังคมในการสร้างความเชื่อมั่นของชุมชนเพื่อให้พวกเขารู้สึกมีส่วนร่วม เพราะในขณะนี้กลุ่มบีอาร์เอ็นเป็นผู้มีบทบาทหลัก

ศ.ดร.กามารูลนิซามยังกล่าวถึงบทบาทของมาเลเซียที่ขณะนี้เป็นผู้อำนวยความสะดวกว่ามาเลเซียมีอุปสรรคคือมีการเปลี่ยนแปลงภายในที่กระทบไปถึงการทำงานสานต่อกระบวนการ นอกจากนั้นยังมีปัญหาว่า ใครเป็นผู้นำในกระบวนการอำนวยความสะดวกนี้ รวมไปถึงประเด็นที่ว่า กลุ่มบีอาร์เอ็นต้องการผู้อำนวยความสะดวกที่ไม่ได้มาจากงานด้านความมั่นคง ทั้งหมดนี้ทำให้มาเลเซียมีปัญหาในการนำพาผู้เกี่ยวข้องเข้าสู่กระบวนการพูดคุย

ดังนั้นสามองค์กรดังกล่าวที่เป็นผู้จัดเสวนาระบุว่า พวกเขาเรียกร้องให้ฝ่ายที่เกี่ยวข้องกระตุ้นการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ ขณะที่ผลักดันผู้มีส่วนร่วมหลักให้ยืนยันเจตนารมณ์ทางการเมืองโดยเร็ว เพื่อให้กระบวนการสันติภาพนี้เดินหน้าได้  ทั้งสามกลุ่มเรียกร้องให้สานต่อการพูดคุยสันติภาพภาคใต้ของไทยโดยทันทีแม้ว่าจะมีการระบาดของโควิดก็ตาม

#สันติภาพสามจังหวัดชายแดนภาคใต้

#การพูดคุยสันติภาพ

ที่มา Patani Notes