กระบวนการสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี

เมื่อวันที่ 4 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา และคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับ สภาประชาสังคมชายแดนใต้ จัดวงเสวนาสาธารณะในรูปแบบออนไลน์ เรื่อง สำรวจเส้นทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญกับอนาคตสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี เนื่องในโอกาสครบรอบ 22 ปี การปะทุขึ้นของความขัดแย้งรุนแรงระลอกใหม่ในพื้นที่ชายแดนใต้

ดำเนินรายการโดย คุณฐปณีย์ เอียดศรีไชย จาก The Reporters  และ คุณฟาอิก กรระสี คณะกรรมการสภาประชาสังคมชายแดนใต้ กลุ่มงานสิทธิพลเมืองและประชาธิปไตย

กล่าวเปิดวงเสวนาโดย คุณลม้าย มานะการ  ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้

มีวิทยากรจากหลากหลายภาคส่วนมาร่วมเสวนาพูดคุยแลกเปลี่ยนประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันกับอนาคตกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้ประกอบไปด้วย

รศ.ดร.มูฮัมหมัดอิลยาส หญ้าปรัง อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ ม.รามคำแหง และที่ปรึกษาสภาประชาสังคมชายแดนใต้ ซึ่งได้อธิบายการถึงปกครองโดยรัฐธรรมนูญว่าคืออะไร ในโลกมุสลิมเองมีการนำเอาระบอบที่ใช้รัฐธรรมนูญตอนไหนและอย่างไร ตลอดจนรัฐธรรมนูญเกี่ยวข้องกับปัญหาสามจังหวัดอย่างไร

คุณณัชปกร นามเมือง จากเครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ (Constitution Advocacy Alliance-CALL) ได้ฉายภาพให้เห็นถึง อดีต ปัจจุบัน อนาคต ของการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ว่าก่อนหน้านี้มีปรากฏการณ์อะไรที่น่าสนใจบ้าง สถานการณ์ปัจจุบันจนถึงวันลงประชามติในวันที่ 8 ก.พ. 69 เป็นอย่างไร ตลอดจนทิศทางในอนาคตจะเป็นอย่างไรบ้าง และนี่จะเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ชาติไทยที่พวกเราใช้คูหาล้มรัฐธรรมนูญของคณะรัฐประหาร

คุณมูฮัมหมัดอัณวัร หะยีเต๊ะ จาก Projek Sama Sama กล่าวถึง Projek Sama Sama ที่เข้าร่วมกับขบวนประชาชนเดินเปลี่ยนอนาคตในช่วงเวลาก่อบยุบสภาฯ ตลอดจนอธิบายถึงหตุผลที่ร่วมรณรงค์เห็นชอบการแก้ไขรัฐธรรมนูญปัจจุบัน

คุณกอนีต๊ะ สะรี จากมูลนิธิความร่วมมือสันติภาพ พูดในมุมของเยาชนคนรุ่นใหม่ว่าเหตุใดถึงสนใจการแก้ไขรัฐธรรมนูญ และเหตุใดได้ร่วมรณรงค์ให้โหวตเห็นชอบในวันที่ 8 ก.พ. 2569 ที่จะถึงนี้

คุณซูกริฟฟี ลาเตะ ที่ปรึกษาประธานฝ่ายการเมืองและสันติภาพ ที่ The Patani กล่าวถึงในอดีตที่เคยเคลื่อนไหวเรื่อง RSD หรือ Right to Self-determination ภาษาไทยคือสิทธิในการกำหนดชะตากรรมตนเอง แต่ปัจจุบันมาร่วมรณรงค์เห็นชอบการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ซึ่งถือเป็นเรื่องเดียวกันคือเรื่องการกำหนดชะตากรรมตนเองภายใต้ระบอบประชาธิปไตย

คุณอิมรอน ซาเหาะ จากสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา ม.อ.ปัตตานี และกรรมการบริหารสภาประชาสังคมชายแดนใต้ กล่าวถึง อดีตผู้สมัคร สส. ปี 2566 ที่รวมตัวกันเคลื่อนไหวจนสามารถจดทะเบียนเป็นสมาคมเพื่อสันติภาพภาคประชาชน และสามารถร่างกฎหมายสันติภาพ หรือ พรบ.สันติภาพ เสนอต่อกรรมาธิการวิสามัญสันติภาพ สภาผู้แทนราษฎร ซึ่งหากรัฐธรรมนูญใหม่เอื้อต่อการสร้างสันติภาพแล้ว กฎหมายหมายสันติภาพอาจไม่จำเป็นต้องเสนอแล้ว แต่จากสถานการณ์การแก้ไขรัฐธรรมนูญปัจจุบันยังถือว่ามีความจำเป็นอยู่

รับชมวีดีโอย้อนหลัง คลิ๊ก ที่นี่

   ครบรอบ 22 ปี การปะทุขึ้นของความขัดแย้งรุนแรงระลอกใหม่ในพื้นที่ชายแดนใต้ สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา ม.อ. ร่วมกับ สภาประชาสังคมชายแดนใต้ และคณะรัฐศาสตร์ ม.อ.ปัตตานี

 ขอเชิญผู้สนใจร่วมรับฟังและสนทนาแลกเปลี่ยนในวงเสวนาสาธารณะ เรื่อง สำรวจเส้นทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญกับอนาคตสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี

วิทยากรโดย:
 รศ.ดร.มูฮัมหมัดอิลยาส หญ้าปรัง คณะรัฐศาสตร์ ม.รามคำแหง
 ณัชปกร นามเมือง เครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ
 กอนีต๊ะ สะรี มูลนิธิความร่วมมือสันติภาพ
 มูฮัมหมัดอัณวัร หะยีเต๊ะ Projek Sama Sama
 ซูกริฟฟี ลาเตะ The Patani
 อิมรอน ซาเหาะ CSCD ม.อ.ปัตตานี

ดำเนินรายการโดย:
 ฐปณีย์ เอียดศรีไชย The Reporters
 ฟาอิก กรระสี สภาประชาสังคมชายแดนใต้

 วันอาทิตย์ที่ 4 มกราคม 2569 เวลา 19.00 – 21.00 น.

 ไลฟ์สดผ่านเพจ… CSCD - PSU Pattani, สภาประชาสังคมชายแดนใต้, The Reporters, Wartani, The Poligens News และเพจอื่นๆ

 

สถานวิจัยความขัดแย้งฯ สถาบันสันติศึกษา จับมือคณะเศรษฐศาสตร์ ม.อ. และมูลนิธิความร่วมมือสันติภาพ จัดการประชุมแลกเปลี่ยนในประเด็นบทบาท “เขตเศรษฐกิจพิเศษ” ในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจชายแดนใต้ควบคู่กับการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อสร้างสันติภาพที่ครอบคลุมและยั่งยืน พร้อมข้อเสนอเชิงนโยบายจากภาคประชาสังคม นักวิชาการ และภาคธุรกิจในพื้นที่

เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2568 ณ ห้องฟาฏอนี โรงแรมซี เอส ปัตตานี จังหวัดปัตตานี สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ (CSCD) สถาบันสันติศึกษา และคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับมูลนิธิความร่วมมือสันติภาพ จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อ “การศึกษาระเบียงเศรษฐกิจภาคใต้กับการสร้างสันติภาพและการพัฒนาในจังหวัดชายแดนภาคใต้”

กิจกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัย “การยกระดับระเบียงเศรษฐกิจร่วมไทย-มาเลเซีย (Deep South Economic Corridor)” ภายใต้กรอบวิจัย “การยกระดับเศรษฐกิจร่วมของพื้นที่เมืองชายแดน” ที่ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) กระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยมีบุคลากรจากคณะเศรษฐศาสตร์และสถาบันสันติศึกษาเป็นคณะผู้วิจัย

การประชุมมีเป้าหมายเพื่อศึกษาปัจจัยเชิงโครงสร้างและเชิงวัฒนธรรมที่ส่งผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจในพื้นที่ชายแดนใต้ พร้อมทั้งแสวงหากลไกความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจควบคู่กับการสร้างสันติภาพที่ครอบคลุมและยั่งยืน
ในโอกาสนี้ ผศ.ดร.กุสุมา กูใหญ่ ผู้อำนวยการสถาบันสันติศึกษา กล่าวต้อนรับผู้ร่วมประชุม และแนะนำรายละเอียดโครงการโดย ผศ.ดร.ปรัตถ พรหมมี คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ และผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี จากสถาบันสันติศึกษา

นอกจากนี้ คณะโครงการวิจัยยังได้รับเกียรติจาก คุณภมรรัตน์ ตันสงวนวงษ์ ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านการพัฒนาสังคม ธนาคารโลกประจำประเทศไทย มาบรรยายในหัวข้อ “การพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจภาคใต้และการสร้างสันติภาพชายแดนใต้” รวมถึงการนำเสนอข้อมูลด้านเศรษฐกิจภายใต้โดยคณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และการเสวนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจากผู้แทนหลากหลายภาคส่วนในพื้นที่

ผู้เข้าร่วมประกอบด้วยประธานสภาอุตสาหกรรมจังหวัดปัตตานี นักธุรกิจและผู้ประกอบการรุ่นใหม่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน กลุ่มเกษตรกร กลุ่มทรัพยากรธรรมชาติตัวแทนองค์กรภาคประชาสังคม ร่วมกันสะท้อนปัญหา ข้อจำกัดของผู้ประกอบการและโอกาสในการยกระดับศักยภาพเศรษฐกิจของพื้นที่ เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาพื้นที่และเพิ่มรายได้ให้กับประชาชน
ข้อเสนอเชิงนโยบายที่น่าสนใจจากเวที ได้แก่:

- การพัฒนาทักษะแรงงาน โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน เพื่อเตรียมความพร้อมสู่ตลาดแรงงาน
- การส่งเสริมเศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) และอุตสาหกรรมฮาลาล บนฐานทรัพยากรท้องถิ่น
- การสร้างความเข้าใจร่วมในนิยามของ “ระเบียงเศรษฐกิจ” โดยไม่จำกัดเพียงแค่การลงทุนโครงการขนาดใหญ่เท่านั้น แต่เน้นการเสริมสร้างความเข้มแข็งและการมีส่วนร่วมของท้องถิ่นผ่านกลไกใหม่ในการทำงานร่วมกัน
- การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น และการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการตัดสินใจ
- การพัฒนาโมเดลเศรษฐกิจในรูปแบบ Sand Box หรือ Hub เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของคนรุ่นใหม่
- การลดข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งทุนของผู้ประกอบการรายย่อยหรือ SME ในพื้นที่
- การพัฒนารูปแบบการจัดการของท้องถิ่น มีการกระจายอำนาจทางเศรษฐกิจ
การประชุมครั้งนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการบูรณาการองค์ความรู้จากภาควิชาการและภาคประชาชน เพื่อผลักดันนโยบายที่ตอบโจทย์บริบทเฉพาะของพื้นที่ชายแดนใต้ และสร้างรากฐานสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืนบนฐานของสันติภาพและความหลากหลายทางวัฒนธรรม
 

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2568 ที่ผ่านมา พรรคประชาชนปัตตานี ได้จัดกิจกรรม สมาชิกสัมพันธ์ Open House “เปิดบ้านพรรคประชาชน ปัตตานี” ครั้งที่ 2 ณ สำนักงานพรรคประชาชน อ.เมืองปัตตานี จ.ปัตตานี

ภายในงานมีการจัดนิทรรศการแสดงผลงานที่สะท้อนถึงความตั้งใจของสมาชิก และการทำงานของพรรคประชาชน ทั้งในและนอกสภาฯ ตลอดจนบทบาทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ของพรรค

นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมสร้างสรรค์ที่สมาชิกทุกคนได้ร่วมสนุกสนานกันอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะเกมบ้านประชาชนและต้นไม้ประชาธิปไตย ที่สร้างรอยยิ้ม และเสียงหัวเราะให้กับผู้เข้าร่วม

ไฮไลต์ในช่วงท้ายของงานคือ วงเสวนาว่าด้วยเรื่อง พรรคส้มตัวร้ายกับรัฐธรรมนูญเจ้าปัญหา วิทยากรโดย สส. ไอซ์ รักชนก ศรีนอก, สส. ลูกเกด ชลธิชา แจ้งเร็ว และ สส. รอมฎอน ปันจอร์ ดำเนินรายการโดย อิมรอน ซาเหาะ CSCD สถาบันสันติศึกษา ม.อ.ปัตตานี

โดย สส. ทั้ง 3 ท่านชี้ให้เห็นว่าปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคมโดยเฉพาะปัญหาในทางการเมืองปัจจุบันเกิดจากรัฐธรรมที่มีปัญหา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการทำให้ความเป็นประชาธิปไตยของประเทศถดถอย กลไกการแก้ไขปัญหาเรื่องการทุจริตไม่มีประสิทธิภาพ ฯลฯ

ผู้เข้าร่วมงานได้ตั้งคำถามว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูนเกี่ยวข้องกับปัญหาปากท้องของประชาชนอย่างไร โดย สส. ได้ยกตัวอย่างความเกี่ยวข้อง เช่น รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันกำหนดประมาณว่าใครจะทำงานการเมืองได้จะต้องพึ่งทุนใหญ่เท่านั้นถึงจะสามารถทำงานการเมืองได้ คำถามคือแล้วใครจะเป็นปากเป็นเสียงให้กับพี่น้องประชาชนในสภาฯ หรือหากเรามีรัฐธรรมนูญที่เปิดช่องให้มีการทุจริต มีการเกาะกินทรัพยากรของประเทศ เงินภาษีที่พี่น้องประชาชนจ่ายไปเข้ากระเป๋าใครก็ไม่รู้ แล้วจะเหลือเงินส่วนไหนในการจะดูแลสวัสดิการของพี่น้องประชาชน หรือช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ

ทั้งนี้ สส. รอมฎอน กล่าวว่า รัฐธรรมนูญเปรียบเสมือนข้อตกลงสันติภาพ หากเรามีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่สามารถหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพได้ ความหวังที่เราจะได้เห็นสันติภาพในพื้นที่นี้ก็มีโอกาสเกิดขึ้นได้ในอนาคต

โดย สส. รอมฎอน ในฐานะหนึ่งใน กมธ. พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญฯ ได้เน้นย้ำว่า คณะกรรมาธิการกำลังทำงานแข่งกับเวลา เพื่อให้มีร่างรัฐธรรมนูญไปให้ประชาชนออกเสียงประชามติในวันเดียวกับการเลือกตั้งซึ่งคาดว่าจะเกิดขึ้นในช่วงต้นปีหน้า โดยหวังว่าจะไม่มีการยุบสภาเสียก่อน

 เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2568 ที่ผ่านมา ณ ลานตลาดนัดคลอง 200 ปี ม.อ.ปัตตานี สภานักศึกษา ม.อ.ปัตตานี ร่วมกับ สภาประชาสังคมชายแดนใต้, แอดชายแดนใต้, mojo ชายแดนใต้ และ บูเดาะอยากเล่า ร่วมกันจัดกิจกรรมสภากาแฟสนทนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่อง เสียงบ่นของ Gen Z ว่าด้วยเรื่องการเมืองไทย – ชายแดนใต้

เปิดประเด็นโดยวิทยากรจาก Gen Y คุณอิมรอน ซาเหาะ จากสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา ม.อ. และประธานคณะทำงานกลุ่มประเด็นงานสิทธิพลเมืองและประชาธิปไตย คณะกรรมการบริหารสภาประชาสังคมชายแดนใต้

ดำเนินรายการโดย คุณสุกรี มะดากะกุล บรรณาธิการแอดชายแดนใต้ และ คุณปรัชญา โต๊ะอิแต นักกิจกรรมอิสระ

ร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดย ว่าที่นายกสโมสรนักศึกษาคณะรัฐศาสตร์ ม.อ.ปัตตานี และคณะ พร้อมด้วยตัวแทนแกนนำนักศึกษา Gen Z จาก ม.อ.ปัตตานี สนับสนุนการจัดกิจกรรมในครั้งนี้โดย มูลนิธิฮิลาลอะหมัด

คุณอิมรอน ซาเหาะ ได้เปิดวงสนทนาสภากาแฟด้วยการบรรยายพลวัตการเมืองไทยเชื่อมโยงกับพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเล่าถึงเหตุการณ์สำคัญๆ ในอดีตแบบย่อๆ โดยตัวแทนนักศึกษาตลอดจนผู้เข้าร่วมได้แสดงความคิดเห็นแลกเปลี่ยนเรียนรู้หลากหลายมุมมองอย่างคึกคัก ซึ่งกิจกรรมในครั้งนี้ถือเป็นพื้นที่กลางที่ผนึกพลังของหลากหลายภาคส่วนเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างการเรียนรู้และจุดประกายการมีส่วนร่วมทางการเมืองของคนรุ่นใหม่ต่อไป

ขอเชิญนักศึกษาและผู้สนใจเข้าร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวงสนทนาสภากาแฟนักศึกษา เสียงบ่นของ Gen Z ว่าด้วยเรื่องการเมืองไทย - ชายแดนใต้

เปิดประเด็นโดยวิทยากรจาก Gen Y อิมรอน ซาเหาะ จากสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา ม.อ. และประธานคณะทำงานกลุ่มประเด็นงานสิทธิพลเมืองและประชาธิปไตย คณะกรรมการบริหารสภาประชาสังคมชายแดนใต้

ดำเนินรายการโดย ปรัชญา โต๊ะอิแต และ สุกรี มะดากะกุล จากเพจแอดชายแดนใต้

ร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดย ตัวแทนนักศึกษา Gen Z จาก ม.อ.ปัตตานี

วันที่ 24 กันยายน 2568 ณ บริเวณตลาดนัดคลอง 200 ม.อ.ปัตตานี

เสียงจากชุมชนถึงโต๊ะเจรจาสันติภาพ 

บทเรียนและประสบการณ์จากโครงการการสร้างสันติภาพอย่างครอบคลุมในจังหวัดชายแดนใต้ของไทย 2565 – 2568

** อ่านฉบับเต็มออนไลน์ได้ที่:** คล๊ก https://anyflip.com/chcsb/ngjw/ 

เมื่อวันอังคารที่ 20 พฤษภาคม 2568 ณ ห้องศรีวังสา คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา และ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับ สภาประชาสังคมชายแดนใต้ และเครือข่ายภาคประชาสังคม ร่วมจัดงานเสวนาสาธารณะ ภายใต้หัวข้อ “20 ปี ทำไมต้องพูดคุยสันติภาพ?” ร่วมกล่าวต้อนรับและชี้แจงวัตถุประสงค์การจัดงานโดย ผศ.ดร.กุสุมา กูใหญ่ ผู้อำนวยการสถาบันสันติศึกษา และ ผศ.ดร.สุรวุฒน์ ช่อไม้ทอง คณบดีคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ภายในงานมีกำหนดการหลากหลายช่วงที่น่าสนใจ อาทิ การบรรยายพิเศษ หัวข้อ Timeline กระบวนการสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี โดย ดร.รุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ต่อด้วยวงเสวนาสาธารณะ เรื่อง ทำไมต้องพูดคุยสันติภาพ? ถ้าไม่คุยชายแดนใต้/ปาตานีจะเป็นอย่างไร? วิทยากรโดย ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตรภิรมย์ศรี สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (CSCD, IPS, PSU), ผศ.ดร.มุคตาร์ อับดุลกอเดร์ และ ดร.ยูเนี่ยนสาสมีต้า สาเมาะ สถาบันปาตานีเพื่อการวิจัยและพัฒนามนุษย์ (INSANI), คุณอัญชนา หีมมิหน๊ะ สมาคมด้วยใจเพื่อการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม และ คุณซุลกิฟลี ลาเต๊ะ The Patani ดำเนินรายการโดย คุณซาฮารี เจ๊ะหลง The motive

นอกจากนี้ยังมีอีก 2 วงเสวนาสาธารณะที่น่าสนใจ คือ วงเสวนาเรื่อง "เสียงของคนกลางดงไฟ" วิทยากรโดย คุณรุจิรดา วงศ์แก้ว ต้นกล้าพันธุ์ใหม่, คุณปาตีเมาะ เปาะอิแตดาโอะ คณะทำงานวาระผู้หญิงชายแดนใต้ (PAOW) และ คุณพาดีละห์ นิโซะ มูลนิธินูซันตาราเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา ดำเนินรายการโดย คุณลม้าย มานะการ สภาประชาสังคมชายแดนใต้

ปิดท้ายด้วยวงเสวนา เรื่อง "บอกเล่าประสบการณ์งานชายแดนใต้/ปาตานี" วิทยากรโดย คุณกนกพร ชูพันธ์ กลุ่มเพื่อนเยาวชนและคนพุทธ, คุณคนึงนิจ มากชูชิต สมาคมร่วมสร้างชุมชนศรัทธา กัมปงตักวา, คุณโซรยา จามจุรี เครือข่ายผู้หญิงภาคประชาสังคมเพื่อสันติภาพชายแดนใต้หรือ (Civic Women), คุณอัญชนา หีมมิหน๊ะ สมาคมด้วยใจเพื่อการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม, คุณอัสนี ดอราแม็ง องค์การเยาวชนเมืองสาย Persatuan Pemuda/Pemudi Sai - (Persai) ดำเนินรายการโดย คุณอิมรอน ซาเหาะ สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (CSCD, IPS, PSU)

ทั้งนี้ ในช่วงท้ายของงานมีการอ่านข้อเสนอแนะจากภาควิชาการและภาคประชาสังคมชายแดนใต้/ปาตานี ซึ่งมีรายละเอียดข้อเสนอดังนี้

1. ท่ามกลางสถานการณ์ของความรุนแรงชายแดนใต้/ปาตานีที่เข้มข้นขึ้นในเวลานี้ เราขอให้พี่น้องประชาชนไม่ว่าจะนับถือศาสนาใดหรือไม่ได้มีศาสนาได้โปรดอดทนอดกลั้นต่อเหตุการณ์ที่มีลักษณะยั่วยุให้เกิดความหวาดระแวงและแตกแยกระหว่างกัน  สถานการณ์ที่ยากลำบากเช่นนี้ ยิ่งต้องทำให้เราเห็นอกเห็นใจกัน เป็นกำลังใจให้กัน 

2. ขอให้สื่อมวลชนได้โปรดใช้ความระมัดระวังในการรายงานข่าวสารที่อาจจะกลายเป็นการเลือกปฏิบัติ ตีตรา เหมารวม หรือทำให้เป็นอื่น สร้างอคติ ความเกลียดชังระหว่างศาสนาและชาติพันธุ์

3. "เสียงจากคนใน" เสียงจากคนในพื้นที่ทั้งพุทธ มุสลิมและศาสนาอื่นพวกเราไม่เอาความรุนแรงและต้องการให้ใช้สันติวิธี เราขอเรียกร้องให้ทุกฝ่ายต้องแสดงความรับผิดชอบร่วมกันต่อกระบวนการสันติภาพโดยเฉพาะกลุ่มที่มีบทบาทในการใช้ความรุนแรง ต้องยุติการกระทำที่ละเมิดหลักสิทธิมนุษยชน และร่วมออกแบบอนาคตด้วยความรับผิดชอบและเกียรติภูมิ

4. ขอเรียกร้องให้รัฐบาลแสดงเจตจำนงทางการเมืองอย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม รัฐบาลต้องเดินหน้าการเจรจาสันติภาพอย่างเป็นทางการด้วยท่าทีที่เปิดกว้าง ไปให้พ้นจากวาทกรรมทางการเมืองคุยกับโจรหรือวาทกรรมเรื่องตัวจริง-ตัวปลอม วาทกรรมเหล่านี้คือตัวถ่วงทำลายกระบวนการพูดคุยสันติภาพอันเป็นกระบวนการหลักสากลในพื้นที่ขัดแย้งทั่วโลก

5. สันติวิธีคือทางออกเดียวของปัญหาความขัดแย้ง  กระบวนการสันติภาพไม่ใช่เครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์แต่คือการเปลี่ยนผ่านอย่างลึกซึ้งและซื่อตรง ไม่มีพื้นที่ขัดแย้งใดในโลกที่ความขัดแย้งจบลงด้วยปลายกระบอกปืน ความขัดแย้งจบลงด้วยการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง

ร่วมอ่านข้อเสนอโดยตัวแทนเยาวชนคนรุ่นใหม่ ประกอบไปด้วย คุณรุจิรดา วงศ์แก้ว (น้องสปาย) ผู้แทนกลุ่มต้นกล้าพันธุ์ใหม่, คุณอัสนี ดอราแม็ง ผู้แทนองค์การเยาวชนเมืองสาย Persatuan Pemuda/Pemudi Sai - (Persai), คุณฟาฏิล จามจุรี ผู้แทนเครือข่ายผู้หญิงภาคประชาสังคมเพื่อสันติภาพชายแดนใต้หรือ (Civic Women), คุณซุลกิฟลี ลาเต๊ะ ผู้แทน The Patani และคุณพาดีละห์ นิโซะ ผู้แทนมูลนิธินูซันตาราเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา

กล่าวสรุปและปิดงานโดย ดร.ฮาฟีส สาและ รองคณบดีฝ่ายพัฒนานักศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

รับชมย้อนหลัง คลิ๊ก ที่นี่